Infectieziekten

Q-koorts, MRSA (Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus) en Mexicaanse griep laten zien hoe groot de impact van infectieziekten kan zijn. Acht van de tien meest voorkomende ziekten in Nederland zijn infectieziekten. Bacteriën, virussen en schimmels zijn de belangrijkste veroorzakers. Vaak is het natuurlijke afweersysteem voldoende en is medicamenteuze behandeling niet nodig. Maar als het lichaam de infectie niet de baas kan, kunnen antibiotica, antivirale middelen en antimycotica zinvol zijn.

Er is echter een keerzijde aan het gebruik van dergelijke middelen. Regelmatig komen nieuwe bacteriën met meer resistentie in het nieuws. Denk aan de uitbraken van MRSA. Ook virussen en schimmels zijn steeds vaker ongevoelig voor antimicrobiële middelen. Om het ontwikkelen van resistentie te beperken, is het van belang deze middelen niet onnodig in te zetten en ze zo specifiek mogelijk in de juiste dosering en met de juiste kuurlengte toe te passen. Ook voorlichting aan de patiënt om de kuur af te maken, is van belang (bron: RIVM)

Op deze pagina kunnen artsen en apothekers alle informatie vinden voor het rationeel voorschrijven van antimicrobiële middelen. U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Nascholing
Farmacotherapieoverleg
Patiënteninformatie
Relevante organisaties
Meer weten

Richtlijnen

Er zijn veel richtlijnen beschikbaar op het gebied van de behandeling van infectieziekten. Belangrijke organisaties die richtlijnen opstellen, zijn het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Op het gebied van urineweginfecties zijn de belangrijkste richtlijnen:

Op het gebied van luchtweginfecties zijn de belangrijkste richtlijnen:

Op het gebied van huidinfecties zijn de belangrijkste richtlijnen:

U kunt op de website van het NHG ook de farmacotherapeutische richtlijnen voor diverse infectieziekten vinden. Op de website van het RIVM zijn de LCI-richtlijnen opgenomen. Deze zijn in eerste instantie opgesteld voor medewerkers van de GGD. Ter voorkoming van het overdragen van infecties zijn richtlijnen opgesteld door de Werkgroep Infectiepreventie voor professionals in de zorg. Naast de al genoemde richtlijnen heeft het SWAB meer richtlijnen opgesteld, vooral voor de tweede lijn. Ook geeft het SWAB adviezen voor therapie en profylaxe van veel voorkomende infectieziekten in het Antibioticaboekje. Andere organisaties die richtlijnen op het gebied van infectieziekten opstellen, zijn de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM) en het CBO.

Nascholing

Het IVM heeft de volgende nascholingen ontwikkeld die gerelateerd zijn aan antibiotica en infectieziekten:

Daarnaast biedt het IVM diverse andere geaccrediteerde (digitale) nascholingen aan voor:

  • de eerste lijn: artsen, praktijkassistenten, praktijkondersteuners, apothekers, apothekersassistenten
  • de langdurige zorg: verpleegkundigen en verzorgenden in verpleeghuis, verzorgingshuis, GGZ en gehandicaptenzorg
  • paramedici, zoals diëtisten, ergotherapeuten, fysiotherapeuten, huidtherapeuten, logopedisten, mondhygiënisten, oefentherapeuten en tandartsen
  • de tweede lijn: ziekenhuisapothekers, verpleegkundigen

Meer informatie staat op onze scholingspagina.

Farmacotherapieoverleg

Het IVM heeft diverse materialen ontwikkeld om de behandeling van infectieziekten binnen het FTO te bespreken:

FTO-modules

U kunt alle materialen, inclusief de PowerPointpresentatie gratis downloaden via deze website.

Casuïstiek

Naast de FTO-modules is losse casuïstiek beschikbaar over keelpijn, rhinosinusitis, herpes labialis, impetigo, ooginfecties, otitis externa en otitis media acuta.

Werken met cijfers

Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het voorschrijfgedrag van uw FTO-groep zichtbaar te maken. Hieronder ziet u enkele mogelijkheden bij infectieziekten.

  • Handboek 'Werken met cijfers in het FTO': het handboek 'Werken met cijfers in het FTO' van het IVM bevat een inleidend hoofdstuk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van prescriptieterugkoppeling. Daarnaast zijn hoofdstukken opgenomen over het voorschrijven van geneesmiddelen bij urineweginfecties (hoofdstuk 9), luchtweginfecties (hoofdstuk 11), conjunctivitis (hoofdstuk 25) en otitis media en externa (hoofdstuk 27).
  • SFK-webrapportages: het praktijkondersteunend programma 'Antibiotica' van de SFK ondersteunt apothekers met gerichte gegevens over het gebruik van antibiotica. Het programma is ontwikkeld in samenwerking met KNMP/WINAp en het IVM. Voor het  praktijkondersteunend programma is een abonnement vereist. Voor meer informatie over de inhoud van het programma zie de website van SFK.
  • Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen:  het IVM monitort het voorschrijfgedrag van huisartsen en maakt daarnaast individuele voorschrijfcijfers inzichtelijk voor huisartsen door het meten van indicatoren. Ook op het gebied van antibiotica zijn twee indicatoren ontwikkeld. Uw eigen voorschrijfcijfers inzien? Lees meer over de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen en log in met uw Vecozo certificaat.

Kwaliteit van het FTO

Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het Handboek FTO dat u kunt bestellen via deze website. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren.

Patiënteninformatie

Relevante folders en - brochures voor patiënten zijn:

  • apotheek.nl voor informatie over infectieziekten en geneesmiddelen.
  • Het RIVM heeft toolkits voor publieksdocumentatie ontwikkeld over antibioticagebruik, diverse infectieziekten en vaccinaties. Elke toolkit bevat folders en andere middelen die professionals kunnen meegeven aan patiënten.
  • Ook beschikbaar via het RIVM zijn Informatie Standaarden Infectieziekten met informatie over veel voorkomende infecties.
  • NHG-patiënteninformatie op Thuisarts.nl.

Interessante websites zijn:

Patiëntenverenigingen voor verschillende infectieziekten zijn:

Relevante organisaties

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van infectieziekten voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl. Bij een vraag over het werken met cijfers kunt u een e-mail sturen naar helpdeskcijfers@medicijngebruik.nl.