Palliatieve zorg

Palliatieve zorg is alle zorg die gericht is op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven bij patiënten met een levensbedreigende ziekte (en hun naasten). Palliatieve zorg is aan de orde als de ziekte van de patiënt ongeneeslijk blijkt te zijn (palliatieve fase). Denk hierbij aan ziektes zoals kanker, COPD en hartfalen. De kwaliteit van leven is dan meestal belangrijker dan het uitstellen van het moment van overlijden. Het IVM heeft voor bijeenkomsten in de eerste lijn en voor individuele artsen en apothekers kant-en-klare informatie en materialen ontwikkeld over palliatieve zorg.

U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Farmacotherapieoverleg
Patiënteninformatie
Meer weten

Richtlijnen

We maken bij het ontwikkelen van FTO-materiaal gebruik van wetenschappelijke richtlijnen. Op www.oncoline.nl vindt u een breed scala aan richtlijnen rondom palliatieve zorg en kanker. Daarnaast bieden de NHG en de KNMP informatie op hun sites:

  • NHG heeft de farmacotherapeutische richtlijn 'Pijnbestrijding' ontwikkeld. Daarnaast is de LESA 'Palliatieve zorg' ontwikkeld door het NHG en de Landelijke Vereniging Wijkverpleegkundigen (LVW).
  • KNMP heeft de richtlijn 'Euthanatica' ontwikkeld. 

Farmacotherapieoverleg

Wilt u het onderwerp palliatieve in FTO-verband aanpakken dan kunt u gebruik maken van het breed aanbod aan materialen dat het IVM ontwikkeld heeft. In het FTO kunt u bij het bespreken van palliatieve zorg aandacht besteden aan verschillende aspecten. Hieronder vindt u de belangrijkste aspecten die de aandacht verdienen:

  • inzicht in de omvang van palliatieve zorg in de eigen praktijk
  • inventariseren van bestaande werkafspraken en richtlijnen
  • inventariseren van bestaande knelpunten
  • inventariseren van mogelijke oplossingen
  • opstellen van plan van aanpak voor optimaliseren van de palliatieve zorg

Het IVM heeft diverse materialen ontwikkeld om diverse facetten in de palliatieve fase binnen het FTO aan te pakken:

FTO-modules
Voor de bespreking van palliatieve zorg in het FTO zijn de volgende materialen beschikbaar:

  • Delier, angst en onrust in de palliatieve fase, module
  • Euthanatica, module
  • Kanker: Terminale pijnbestrijding bij kanker, module
  • Palliatieve sedatie, module

U kunt alle materialen gratis bestellen via deze website. Per FTO-module is een PowerPoint-presentatie beschikbaar voor gebruik in het FTO.

Cijfers in het FTO
Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het voorschrijven van geneesmiddelen in de palliatieve fase door uw FTO-groep zichtbaar te maken. Hieronder ziet u enkele mogelijkheden.

  • Handboek 'Werken met cijfers in het FTO': het handboek 'Werken met cijfers in het FTO' van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik bevat een inleidend hoofdstuk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van prescriptieterugkoppeling en een thematisch hoofdstuk over opioïden (hoofdstuk 21). U vindt deze hoofdstukken onder FTO werkmaterialen.
  • SFK Webrapportages: de webrapportages van de SFK zijn kant-en-klare rapporten die SFK maakt in samenwerking met KNMP/WINAp en het IVM. Voor het onderwerp palliatieve zorg is de webrapportage 'Opioïde-gebruikers en laxantia' relevant. Deze webrapportage is gratis voor zakelijke leden van de KNMP. Voor meer informatie over de inhoud van het programma zie de website van SFK.

Referentiecijfers
Referentiecijfers over medicatie bij palliatieve zorg  hebben een beperkte waarde. Dat komt doordat deze medicatie ook bij niet-terminale patiënten worden toegepast. Verschillende organisaties bieden referentiecijfers over het voorschrijven van geneesmiddelen. Hieronder ziet u enkele voorbeelden.

  • GIP-databank: de databank van het Genees- en hulpmiddelen Informatie Project (GIP) van het CVZ bevat informatie over het gebruik van genees- en hulpmiddelen in Nederland van de laatste vijf jaar.
  • LINH: (Landelijke Informatie Netwerk Huisartsenzorg). LINH levert representatieve, continue, kwantitatieve en kwalitatieve informatie over de door Nederlandse huisartsen geleverde zorg. Op de website van het LINH vindt u naast recente jaarcijfers ook archiefjaarcijfers en waargenomen trends.
  • Medicijnkosten: op deze website vindt u informatie over de actuele kosten van geneesmiddelen.
  • RIVM: Nationaal Kompas Volksgezondheid. Op deze website kunt u antwoorden vinden op vragen over gezondheid en ziekte.

Kwaliteit van het FTO
Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het Handboek FTO dat u gratis kunt bestellenvia deze website. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren. 

Patiënteninformatie

Bij diverse (patiënten)organisaties kunnen uw patiënten zelf brochures en folders aanvragen.

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van palliatieve zorg voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Of wilt u meer weten over onze materialen? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl. Bij een vraag over het werken met cijfers bij palliatieve zorg kunt u een e-mail sturen naar helpdeskcijfers@medicijngebruik.nl.