Pijnklachten

Pijn komt in vele vormen en soorten voor. Denk maar eens aan hoofdpijn of spierpijn. Veel voorkomende kwalen die vaak zonder arts kunnen worden opgelost. Helaas is dat niet altijd zo. Bijna 20% van de volwassenen lijdt aan een chronische pijn, bij ouderen in een verpleeghuis is dit zelfs 70%. Deze kan dagelijks optreden, zoals bij artrose of steeds weer terugkomen, denk maar eens aan migraine. Hoewel pijn nuttig kan zijn als beschermingsmechanisme is dit bij chronische pijn niet meer het geval. Pijn belemmert het dagelijks leven van mensen en is een veel voorkomende reden om een arts te raadplegen. Om de arts bij te staan bij de behandeling van pijn heeft de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) de pijnladder ontwikkeld. Deze stapsgewijze benadering is toepasbaar bij vele soorten pijn, ongeacht de oorzaak. Daarnaast is er voor sommige oorzaken van pijn een specifieke behandeling mogelijk, zoals bij migraine.

Deze pagina geeft u informatie over de behandeling van pijn in de huisartsenpraktijk en richt zich met name op veel voorkomende oorzaken van pijn. We gaan dieper in op pijn aan het bewegingsapparaat, pijn bij kanker en hoofdpijn.

U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Nascholing
Farmacotherapieoverleg
Patiënteninformatie
Relevante organisaties
Meer weten

Richtlijnen

Het IVM maakt bij het ontwikkelen van FTO-materiaal gebruik van wetenschappelijke richtlijnen. Op het gebied van pijnbestrijding zijn veel richtlijnen beschikbaar. Veel daarvan richten zich op een specifieke oorzaak van de pijn. Algemene richtlijnen zijn:

Er zijn ook richtlijnen bij specifieke vormen van pijn. Bijvoorbeeld:

  • voor de behandeling van hoofdpijn en migraine zijn er richtlijnen voor de huisarts (NHG) en neuroloog (NVN).
  • op de website www.pallialine.nl wordt ingegaan op de behandeling van pijn bij kankerpatiënten. Ook de LESA 'Palliatieve zorg' bevat informatie over dit onderwerp.
  • het NHG heeft diverse richtlijnen ontwikkeld op het gebied van pijn aan het bewegingsapparaat. De LESA 'Aspecifieke lage rugpijn' geeft aanwijzingen voor de samenwerking tussen huisarts, fysiotherapeut en oefentherapeut.

Nascholing

Het IVM geeft geen nascholing specifiek op het gebied van pijn. Wel biedt het IVM diverse andere geaccrediteerde (digitale) nascholingen aan voor:

  • de eerste lijn: artsen, doktersassistenten, praktijkondersteuners, apothekers, apothekersassistenten
  • de langdurige zorg: verpleegkundigen en verzorgenden in verpleeghuis, verzorgingshuis, GGZ en gehandicaptenzorg. Zo komt in de e-learning Medicijngroepen ook medicatie bij pijn aan de orde.
  • paramedici, zoals diëtisten, ergotherapeuten, fysiotherapeuten, huidtherapeuten, logopedisten, mondhygiënisten, oefentherapeuten en tandartsen
  • de tweede lijn: ziekenhuisapothekers, verpleegkundigen

Meer informatie staat op onze scholingspagina.

Farmacotherapieoverleg

In het FTO kunt u het onderwerp pijn vanuit verschillende invalshoeken benaderen. Verschillende oorzaken van pijn lenen zich voor een bijeenkomst. U kunt dan denken aan:

  • hoofdpijn en migraine
  • reumatische aandoeningen
  • pijn bij kanker

Maar u kunt natuurlijk ook kijken naar de werking en bijwerkingen van een geneesmiddelgroep, zoals NSAID's, opioïden en cannabis.

Het IVM heeft diverse materialen ontwikkeld om de behandeling van pijn binnen het FTO te bespreken:

FTO-modules

U kunt alle materialen, inclusief de PowerPointpresentaties gratis downloaden via de pagina FTO werkmaterialen.

Casuïstiek
Naast de FTO-modules is in deze webshop losse casuïstiek over hoofdpijn en over pijn beschikbaar.

Werken met cijfers
Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het voorschrijfgedrag van uw FTO-groep zichtbaar te maken. Hieronder ziet u enkele mogelijkheden bij pijnbestrijding.

  • Handboek 'Werken met cijfers in het FTO': het handboek 'Werken met cijfers in het FTO' van het IVM bevat een inleidend hoofdstuk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van prescriptieterugkoppeling. Daarnaast zijn hoofdstukken opgenomen over hoofdpijn (hoofdstuk 7), gewrichtsaandoeningen en analgetica (hoofdstuk 10) en opioïden (hoofdstuk 21).
  • SFK-webrapportages: de webrapportages van de SFK zijn kant-en-klare rapporten die SFK maakt in samenwerking met KNMP en het IVM. Voor het onderwerp pijn zijn de webrapportages 'Opioïde-gebruikers en laxantia' en 'COXibs' en het praktijkondersteunend programma 'NSAID's' relevant. De webrapportages zijn gratis voor zakelijke leden van de KNMP, voor het  praktijkondersteunend programma is een abonnement vereist. Voor meer informatie over de inhoud van het programma zie de website van SFK.

Kwaliteit van het FTO
Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het Handboek FTO dat u kunt bestellen via deze website. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren.

Patiënteninformatie

Relevante folders en - brochures voor patiënten zijn:

Enkele patiëntenverenigingen voor een aan pijn gerelateerde aandoening zijn:

Interessante websites zijn:

  • Meldpunt Medicijnen ervaringen met medicijnen melden en bekijken (bijwerkingen, problemen met gebruik van medicijnen, verpakking of vergoeding)

Voor patiënten heeft IVM een lezing over pijnbestrijding ontwikkeld. Ervaren voorlichters van het IVM kunnen deze lezing voor u verzorgen. De lezingen kunnen ook door een plaatselijke apotheker of arts gegeven worden. Deze kan gebruik maken van onze lezingtekst en PowerPoint-presentatie, te bestellen via deze website. Wilt u meer weten over een patiëntenlezing? Neem dan contact met ons op. Bel 0888 800 400 of e-mail nascholing@medicijngebruik.nl.

Relevante organisaties

Relevante organisaties en initiatieven op het gebied van pijnbestrijding zijn:

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van pijn en pijnbestrijding voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl. Bij een vraag over het werken met cijfers kunt u een e-mail sturen naar helpdeskcijfers@medicijngebruik.nl.