Vrouwen

Vrouwen zijn anders dan mannen. Zo presenteren aandoeningen - zoals hart- en vaatziekten - zich bij vrouwen soms anders dan bij mannen. De typische klachten van een hartinfarct zoals pijn op de borst en uitstraling naar de arm komen minder vaak voor bij vrouwen, terwijl atypisch klachten als moeheid en kortademigheid meer voorkomen(bron: Hartstichting). Daarnaast komen bepaalde aandoeningen - zoals reumatoïde artritis maar ook andere auto-immuunziekten - vaker bij vrouwen voor dan bij mannen (bron: Nivel). Ook krijgen vrouwen ongeveer anderhalf keer vaker geneesmiddelen voorgeschreven dan mannen. Vrouwen gebruiken onder andere meer antidepressiva, slaap- en kalmeringsmiddelen en anticonceptiva, maar minder bloedverdunners en cholesterolverlagers dan mannen. (bron: Stichting Farmaceutische Kengetallen).

Deze pagina richt zich op onderwerpen die alleen bij vrouwen voorkomen. Dat zijn anticonceptie, zwangerschap en borstvoeding, overgang en aandoeningen aan de vrouwelijke geslachtsorganen. U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Nascholing
Farmacotherapieoverleg
Patiënteninformatie
Relevante organisaties
Meer weten

Richtlijnen

Het IVM maakt bij het ontwikkelen van FTO-materiaal gebruik van wetenschappelijke richtlijnen. De belangrijkste ontwikkelaars van richtlijnen binnen het thema vrouwen zijn het Nederlands Huisartsengenootschap (NHG), de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV), Kwaliteitsinstituut voor de zorg CBO en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie (KNMP). In onderstaand overzicht zijn alleen richtlijnen waar ook medicatie een rol in speelt opgenomen.

Op het gebied van anticonceptie zijn de volgende richtlijnen voor de eerste lijn beschikbaar:

Richtlijnen bij kinderwens, zwangerschap, kraamperiode en borstvoeding zijn:

Richtlijnen op het gebied van de overgang en overgangsklachten zijn:

Andere richtlijnen gericht op vrouwen zijn:

Nascholing

Het IVM geeft geen nascholing specifiek op het gebied van anticonceptie, zwangerschap, borstvoeding of overgangsklachten. Wel biedt het IVM diverse andere geaccrediteerde (digitale) nascholingen aan voor:

  • de eerste lijn: artsen, praktijkassistenten, praktijkondersteuners, apothekers, apothekersassistenten
  • de langdurige zorg: verpleegkundigen en verzorgenden in verpleeghuis, verzorgingshuis, GGZ en gehandicaptenzorg
  • paramedici, zoals diëtisten, ergotherapeuten, fysiotherapeuten, huidtherapeuten, logopedisten, mondhygiënisten, oefentherapeuten en tandartsen
  • de tweede lijn: ziekenhuisapothekers, verpleegkundigen

Meer informatie staat op onze scholingspagina.

Farmacotherapieoverleg

In het FTO kunt u het thema vrouwen vanuit verschillende invalshoeken benaderen. U kunt dan denken aan:

  • anticonceptie
  • kinderwens, zwangerschap en borstvoeding
  • de overgang

Het IVM heeft diverse materialen ontwikkeld om deze invalshoeken binnen het FTO te bespreken:

FTO-modules

  • de overgang, module
  • orale anticonceptie en de morning-afterpil, module
  • geneesmiddelgebruik bij zwangerschapswens, zwangerschap en borstvoeding, module

U kunt alle materialen, inclusief de PowerPointpresentaties gratis downloaden via de pagina FTO werkmaterialen.

Casuïstiek
Naast de FTO-modules is in deze webshop losse casuïstiek over hormonale anticonceptie en De overgang beschikbaar.

Werken met cijfers
Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het voorschrijfgedrag van uw FTO-groep zichtbaar te maken. Hieronder ziet u enkele mogelijkheden bij het thema vrouwen:

  • Handboek 'Werken met cijfers in het FTO': het handboek 'Werken met cijfers in het FTO' van het IVM bevat een inleidend hoofdstuk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van prescriptieterugkoppeling. Daarnaast zijn hoofdstukken opgenomen over overgangsklachten (hoofdstuk 19) en hormonale anticonceptie (hoofdstuk 20). U kunt deze hoofdstukken bestellen via deze website.
  • SFK-webrapportages: de webrapportages van de SFK zijn kant-en-klare rapporten die SFK maakt in samenwerking met KNMP/WINAp. De webrapportage 'Hormonen' geeft inzicht in het gebruik van hormonale suppletietherapie en anticonceptiva bij vrouwen in de overgang. Deze webrapportage is gratis voor zakelijke leden van de KNMP. Voor meer informatie over de inhoud van het programma zie de website van SFK.

Kwaliteit van het FTO
Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het Handboek FTO dat u kunt bestellen via deze website. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren.

Patiënteninformatie

Relevante folders en - brochures voor patiënten zijn:

Enkele patiëntenverenigingen voor vrouwen zijn:

Interessante websites zijn:

  • Meldpunt Medicijnen ervaringen met medicijnen melden en bekijken (bijwerkingen, problemen met gebruik van medicijnen, verpakking of vergoeding)

Relevante organisaties

Relevante organisaties en initiatieven op het gebied van anticonceptie, zwangerschap, borstvoeding of overgangsklachten zijn:

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van anticonceptie, zwangerschap, borstvoeding of overgangsklachten voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl. Bij een vraag over het werken met cijfers kunt u een e-mail sturen naar helpdeskcijfers@medicijngebruik.nl.